Đức Giáo Hoàng Thánh Marcô (MARCVS) – Vị Giáo Hoàng Của Dây Pallium Và Nghi Thức Tấn Phong

Trong danh sách 267 vị Giáo hoàng của Giáo hội Công giáo, Thánh Marcô là vị Giáo hoàng thứ 34. Triều đại của ngài chỉ kéo dài chưa đầy chín tháng trong năm 336, nhưng đã để lại hai dấu ấn quan trọng còn vang vọng đến tận ngày nay: việc trao dây pallium và việc xác lập đặc quyền của Giám mục Ostia trong nghi thức tấn phong tân Giáo hoàng.

Tiểu sử

Người ta biết rất ít về thời thơ ấu của Marcô. Theo Sách các Giáo hoàng, ngài là người Rôma, con của ông Priscô. Một chi tiết thú vị: trong thư của hoàng đế Constantinô Cả triệu tập hội nghị các giám mục để xét xử vụ Đônatist, người nhận thư được ghi là "Đức Miltiađê và Marcô" — Marcô này hẳn là một thành viên cao cấp trong hàng giáo sĩ Rôma, có thể là linh mục hoặc phó tế trưởng, và rất có thể chính là vị Giáo hoàng tương lai.

Sau khi Đức Silvestrô I qua đời ngày 31 tháng 12 năm 335, ngai tòa Thánh Phêrô bỏ trống ít lâu. Ngày 18 tháng 1 năm 336, Marcô được tấn phong làm Giám mục Rôma. Ngày tấn phong này được ghi chắc chắn trong Danh mục Liberianô — một trong những niên biểu Giáo hoàng cổ xưa nhất.

Triều đại

Dù ngắn ngủi, triều đại của Đức Marcô ghi nhận hai hiến chế quan trọng. Thứ nhất, ngài được cho là vị Giáo hoàng đầu tiên trao dây pallium — dải len trắng tượng trưng cho sự hiệp thông với ngai tòa Phêrô — cho Giám mục Ostia, đồng thời quy định rằng chính Giám mục Ostia sẽ là người tấn phong Giám mục Rôma tân cử. Truyền thống này bén rễ sâu: đến cuối thế kỷ IV, Thánh Augustinô đã làm chứng rằng Giám mục Ostia là người tấn phong tân Giáo hoàng — một tập tục còn được giữ trong nghi lễ Giáo hội suốt nhiều thế kỷ sau.

Thứ hai, Đức Marcô được ghi công xây dựng Vương cung Thánh đường Thánh Marcô tại Rôma (trên nền nhà thờ hiệu tòa mang tên ngài, ngày nay là San Marco Evangelista al Campidoglio) và một nhà thờ trên hầm mộ Thánh Balbina ngoài thành, trên phần đất do hoàng đế Constantinô ban tặng. Cũng có bằng chứng cho thấy các danh mục cổ liệt kê giám mục và các thánh tử đạo Rôma (Depositio episcoporum, Depositio martyrum) đã bắt đầu được biên soạn dưới thời ngài.

Về cuộc tranh cãi Ariô đang sôi sục ở phương Đông, không có tài liệu nào ghi lại sự can thiệp của Đức Marcô; bức thư được cho là của ngài gửi Thánh Athanasiô đã được chứng minh là giả mạo đời sau.

Qua đời

Đức Marcô qua đời vì bệnh tự nhiên ngày 7 tháng 10 năm 336, sau chưa đầy chín tháng trị vì. Ngài được an táng trong hầm mộ Thánh Balbina trên đường Ardeatina. Năm 1048, hài cốt ngài được dời về Velletri, rồi năm 1145 chuyển về Vương cung Thánh đường Thánh Marcô ở Rôma, nơi còn được lưu giữ trong hòm thánh dưới bàn thờ.

Lễ kính Thánh Marcô Giáo hoàng được cử hành vào ngày 7 tháng 10 hằng năm. Ngài được tôn kính cách đặc biệt tại tu viện Abbadia San Salvatore vùng Monte Amiata, nước Ý.

Di sản

Triều đại chưa đầy một năm của Thánh Marcô nhắc nhở rằng giá trị của một triều Giáo hoàng không đo bằng độ dài. Với việc xác lập vai trò của Giám mục Ostia và truyền thống trao pallium, ngài đã góp phần định hình những nghi thức then chốt của Giáo hội Rôma — những nghi thức mà hơn một thiên niên kỷ rưỡi sau, các Đức Giáo hoàng kế vị vẫn còn thực hành mỗi khi một vị tân Giáo hoàng lên ngôi.

Nguồn tham khảo: Catholic Encyclopedia (mục Pope St. Mark); vatican.va (mục Supreme Pontiffs); Sách các Giáo hoàng (Liber Pontificalis).