Đức Giáo Hoàng Thánh Lêô I Cả (LEO MAGNVS) – Người Đối Mặt Attila Và Tác Giả Tập Thư Calxêđônia
Trong danh sách 267 vị Giáo hoàng của Giáo hội Công giáo, Thánh Lêô I Cả là vị Giáo hoàng thứ 45. Ngài là vị Giáo hoàng đầu tiên được tôn vinh bằng danh hiệu "Cả" (Magnus) — sánh ngang với Thánh Grêgôriô Cả và Thánh Nicôla Cả — và là một trong những nhân vật vĩ đại nhất không chỉ của Giáo hội mà của cả lịch sử nhân loại: người đã đối mặt với Attila Hung Nô để cứu Rôma, và là tác giả của Tập thư của Lêô (Tome of Leo) định hình đức tin Kitô giáo tại Công đồng chung Calxêđônia.
Tiểu sử
Theo Sách các Giáo hoàng, Lêô sinh tại Toscana, con của ông Quintianô, trong một gia đình quý tộc Rôma. Ngay từ khi còn là phó tế, ngài đã nổi tiếng khắp nơi: năm 431, Gioan Cassianô đã dâng tặng ngài tác phẩm chống Nestôriô viết theo đề nghị của ngài, và Thánh Cyrillô thành Alexandria cũng từng cầu viện đến ngài. Cuối triều Đức Xistô III, ngài được hoàng đế Valentinianô III cử sang Gaule hòa giải cuộc tranh chấp giữa hai vị quan đầu triều — sứ mệnh thành công rực rỡ. Khi Đức Xistô III qua đời, giáo sĩ và dân Rôma đồng thanh bầu ngài kế vị; ngày 29 tháng 9 năm 440, ngài được tấn phong làm Giám mục Rôma.
Triều đại
Về mặt thần học, Đức Lêô I là người khổng lồ của thời đại. Khi lạc giáo Êutyches (đơn tính thuyết — cho rằng Chúa Kitô chỉ có một bản tính) bùng phát, ngài đã viết bức thư nổi tiếng gửi Thượng phụ Flavianô thành Constantinôpoli — Tome of Leo (449) — trình bày rành mạch chân lý: Chúa Kitô là một ngôi vị duy nhất trong hai bản tính đầy đủ, thiên tính và nhân tính, "không hỗn lẫn, không biến đổi, không phân chia, không tách rời". Tại Công đồng chung Calxêđônia (451), bức thư được long trọng công bố và các nghị phụ đã reo lên: "Phêrô đã nói qua miệng Lêô!" (Peter has spoken through Leo!). Ngài cũng kiên quyết bác bỏ điều 28 của công đồng — điều khoản nâng địa vị Constantinôpoli — bảo vệ quyền tối thượng của Rôma.
Về mặt chính trị, ngài là vị cứu tinh của Rôma. Năm 452, khi Attila Hung Nô — "tai ương của Thiên Chúa" — sau khi tàn phá Aquileia, Milanô, Pavia, tiến quân về Rôma, Đức Lêô đã can đảm ra tận Mantua gặp mặt ông và thuyết phục ông rút quân về bên kia sông Danube. Truyền thuyết kể rằng Attila đã thấy hai nhân vật khả kính — được cho là Thánh Phêrô và Thánh Phaolô — đứng sau lưng Đức Giáo hoàng với gươm tuốt trần. Ba năm sau (455), khi người Vandal của Genseric cướp phá Rôma, ngài lại ra đối mặt và xin cho thành phố khỏi bị thiêu hủy, các thánh đường được bảo toàn.
Ngài để lại 96 bài giảng và 143 bức thư — kho tàng thần học và mục vụ vô giá — và được Đức Bênêđictô XV tôn phong Tiến sĩ Hội Thánh với tước hiệu "Tiến sĩ của sự hiệp nhất Hội Thánh".
Qua đời
Đức Lêô I Cả qua đời tại Rôma ngày 10 tháng 11 năm 461, sau 21 năm trị vì, thọ khoảng 70 tuổi. Ngài được an táng trong Vương cung Thánh đường Thánh Phêrô — là vị Giáo hoàng đầu tiên được an táng trong đền thờ này. Lễ kính Thánh Lêô Cả được cử hành vào ngày 10 tháng 11 hằng năm.
Di sản
Thánh Lêô Cả là mẫu mực tuyệt vời của người kế vị Thánh Phêrô trong cả hai vai trò: thầy dạy đức tin và mục tử can đảm. Tome of Leo vẫn là văn kiện nền tảng của Kitô học cho đến ngày nay; học thuyết về quyền tối thượng của Giáo hoàng do ngài xây dựng trên nền tảng kế vị tông đồ đã định hình Giáo hội suốt thời Trung cổ. Và hình ảnh vị Giáo hoàng tay không ra đối mặt với vó ngựa Hung Nô để bảo vệ đoàn chiên mãi mãi là biểu tượng của lòng can đảm mục tử.
Nguồn tham khảo: EWTN (Daily Saint – Pope St. Leo the Great); Catholic Encyclopedia; vatican.va (mục Supreme Pontiffs).