Đức Giáo Hoàng Thánh Hormisđa (HORMISDAS) – Người Chấm Dứt 35 Năm Ly Giáo Acaciô Bằng Công Thức Đức Tin
Trong danh sách 267 vị Giáo hoàng của Giáo hội Công giáo, Thánh Hormisđa là vị Giáo hoàng thứ 52. Ngài là người đã làm nên điều mà ba vị tiền nhiệm không làm được: chấm dứt cuộc ly giáo Acaciô kéo dài 35 năm (484–519), tái hợp Đông và Tây phương trong cùng một đức tin — một chiến thắng của sự kiên nhẫn ngoại giao kết hợp với lòng trung thành sắt đá với chân lý.
Tiểu sử
Hormisđa sinh khoảng năm 450 tại Frosinone, vùng Campania (miền nam nước Ý), trong một gia đình giàu có; dù mang tên gốc Ba Tư, ngài là người Ý chính gốc. Ngài đã kết hôn và có con trước khi vợ qua đời — người con trai ấy sau này trở thành Đức Silvêriô, vị Giáo hoàng thứ 58. Sau khi vợ mất, ngài dấn thân phục vụ Giáo hội, được Đức Symmachô phong chức phó tế và trở thành cánh tay phải đắc lực của ngài trong cuộc chiến chống ngụy Giáo hoàng Laurentiô. Ngày 20 tháng 7 năm 514, ngài kế vị Đức Symmachô trên ngai tòa Thánh Phêrô.
Triều đại
Việc đầu tiên của Đức Hormisđa là hòa giải những tàn dư của phe Laurentiô, đón nhận họ trở về hiệp thông. Sau đó, ngài dồn toàn lực vào cuộc ly giáo Acaciô. Hai phái đoàn đầu tiên sang Constantinôpoli dưới thời hoàng đế Anastasiô I đều thất bại, vì hoàng đế ngoan cố bảo vệ Hênôticon. Nhưng khi Anastasiô I qua đời (518) và Justinô I — một hoàng đế chính thống — lên ngôi cùng với Thượng phụ Gioan thành Cappadocia, cánh cửa hòa bình mở ra.
Đức Hormisđa đã soạn Công thức Hormisđa (Formula of Hormisdas) — bản tuyên xưng đức tin khẳng định Chúa Kitô có hai bản tính trong một ngôi vị, công nhận Tome of Leo, các quyết định của Công đồng Calxêđônia và quyền tối thượng của Tòa Thánh trên toàn thể Giáo hội. Ngày 28 tháng 3 năm 519, tại nhà thờ chính tòa Constantinôpoli trước đám đông lớn, Thượng phụ Gioan cùng 250 giám mục Đông phương đã long trọng ký vào công thức — cuộc ly giáo 35 năm chính thức chấm dứt, Đông–Tây tái hợp trong cùng một đức tin.
Ngoài ra, ngài còn cải tổ phụng vụ, kỷ luật và hành chính Giáo hội, trục xuất phe Manikê khỏi Rôma, và ủy nhiệm đan sĩ Điônysiô (Dionysius Exiguus) cải cách lịch — công trình dẫn đến việc xác lập năm sinh của Chúa Giêsu làm mốc kỷ nguyên Kitô giáo mà toàn thế giới vẫn dùng đến nay.
Qua đời
Đức Hormisđa qua đời tại Rôma ngày 6 tháng 8 năm 523, sau 9 năm trị vì. Ngài được an táng trong Vương cung Thánh đường Thánh Phêrô. Lễ kính Thánh Hormisđa được cử hành vào ngày 6 tháng 8 hằng năm; ngài được tôn kính trong cả Giáo hội Công giáo và Chính thống giáo Đông phương, và là quan thầy của các chú rể.
Di sản
Thánh Hormisđa chứng minh rằng sự hiệp nhất đích thực của Hội Thánh không đến từ sự thỏa hiệp, mà từ lòng kiên nhẫn đi đôi với sự trung thành với chân lý: ngài chờ đợi 5 năm, trải qua hai thất bại ngoại giao, nhưng không bao giờ hạ thấp tiêu chuẩn đức tin — và cuối cùng Thiên Chúa đã ban cho ngài chiến thắng trọn vẹn. Công thức Hormisđa còn được các Giáo hoàng sau này dùng làm mẫu mực cho các bản tuyên xưng đức tin, và triều đại ngài đánh dấu thời khắc huy hoàng khi Đông–Tây cùng quỳ gối trước cùng một Chúa Kitô.
Nguồn tham khảo: Britannica (mục Saint Hormisdas); EWTN (Daily Saint – Pope St. Hormisdas); vatican.va (mục Supreme Pontiffs).