Đức Giáo Hoàng Thánh Giuliô I (IVLIVS) – Người Bảo Vệ Thánh Athanasiô Và Đức Tin Chống Lạc Giáo Ariô

Trong danh sách 267 vị Giáo hoàng của Giáo hội Công giáo, Thánh Giuliô I là vị Giáo hoàng thứ 35. Trong 15 năm trị vì (337–352), ngài đã trở thành thành trì vững chắc bảo vệ đức tin chân chính trước cơn bão lạc giáo Ariô, dang rộng vòng tay đón tiếp Thánh Athanasiô bị lưu đày và đặt nền móng cho quyền tối thượng của ngai tòa Rôma trong việc phán xử các tranh chấp của Giáo hội hoàn vũ.

Tiểu sử

Giuliô là người Rôma, con của ông Rusticô. Sau khi Đức Marcô qua đời, ngai tòa Thánh Phêrô bỏ trống bốn tháng; ngày 6 tháng 2 năm 337, Giuliô được bầu làm Giám mục Rôma. Ngài lên ngôi đúng vào thời điểm Giáo hội vừa mất đi sự che chở của Constantinô Cả (qua đời năm 337) và đế quốc bị chia cho các hoàng tử — trong đó Constantiô ở phương Đông ngày càng nghiêng về phe Ariô.

Triều đại

Dấu ấn lớn nhất của Đức Giuliô I là cuộc chiến bảo vệ Thánh Athanasiô, Thượng phụ Alexandria — ngọn cờ đầu chống lạc giáo Ariô. Sau khi phe Êusêbiô (những người theo Êusêbiô Nicômêđia) truất phế Athanasiô tại công đồng Antiôkia, họ cử phái đoàn đến Rôma tố cáo ngài. Đức Giuliô đã khôn ngoan mời cả hai bên trình bày vụ việc trước một công đồng do chính ngài chủ tọa; phía Đông từ chối tham dự.

Khi Athanasiô bị lưu đày lần thứ hai và tìm đến Rôma, Đức Giuliô đã đón tiếp ngài nồng hậu. Công đồng Rôma năm 340 (hoặc 341) do ngài triệu tập đã xét xử công minh, tuyên bố Athanasiô vô tội và phục hồi ngôi vị Thượng phụ Alexandria cho ngài; đồng thời minh oan cho Marcellô thành Ancyra sau khi ông tuyên xưng đức tin chân chính. Bức thư nổi tiếng Đức Giuliô gửi các giám mục Đông phương — trong đó ngài khẳng định theo tục lệ, Giáo hội Alexandria phải viết thư cho Rôma trước để "từ nơi đây điều chính trực được xác định" — được xem là một trong những văn kiện cổ xưa nhất khẳng định quyền tối thượng của Giám mục Rôma.

Bằng ảnh hưởng của mình, Đức Giuliô đã tác động để hoàng đế Constans (phương Tây) thuyết phục Constantiô (phương Đông) đồng ý triệu tập Công đồng Sardica (năm 343). Dù các giám mục Đông phương bỏ về Philippopolis và ngang ngược "truất phế" cả Đức Giuliô, khoảng 300 giám mục Tây phương ở lại đã xác nhận các quyết định của Công đồng Rôma và ban hành các giáo luật về quyền kháng cáo lên Rôma — đặt nền tảng pháp lý cho vai trò trọng tài tối cao của ngai tòa Phêrô.

Ngoài ra, ngài còn xây dựng hai vương cung thánh đường tại Rôma, lập ba nghĩa trang, và theo truyền thống, chính ngài là vị Giáo hoàng đã ấn định ngày 25 tháng 12 làm lễ mừng Sinh nhật Chúa Giêsu.

Qua đời

Đức Giuliô I qua đời bình an tại Rôma ngày 12 tháng 4 năm 352, sau 15 năm 2 tháng trị vì. Ngài được an táng tại nghĩa trang Calepodiô trên đường Aurelia. Lễ kính Thánh Giuliô I được cử hành vào ngày 12 tháng 4 hằng năm; ngài được tôn kính trong cả Giáo hội Công giáo và Chính thống giáo Đông phương.

Di sản

Thánh Giuliô I là mẫu mực của người kế vị Thánh Phêrô trong vai trò "đá tảng" bảo vệ đức tin: khi cả phương Đông chao đảo trước lạc giáo Ariô được hoàng quyền hậu thuẫn, chính Rôma — dưới sự lãnh đạo của ngài — đã trở thành nơi nương náu cho các giám mục chính thống bị bách hại và là tiếng nói phán quyết cuối cùng. Những nguyên tắc về quyền kháng cáo lên Rôma được xác lập dưới thời ngài còn vang vọng trong giáo luật của Giáo hội đến tận ngày nay.

Nguồn tham khảo: Catholic Encyclopedia; New World Encyclopedia (mục Pope Julius I); vatican.va (mục Supreme Pontiffs).