Đức Giáo Hoàng Thánh Clêmentê I (CLEMENS) – Vị Giáo Hoàng Thứ Tư, Tác Giả Thư Gửi Côrintô
Trong danh sách 267 vị Giáo hoàng của Giáo hội Công giáo, Thánh Clêmentê I — còn gọi là Clêmentê thành Rôma — là vị Giáo hoàng thứ tư, kế vị Thánh Anaclêtô. Triều đại của ngài được Tòa Thánh ghi nhận là khoảng năm 88 đến khoảng năm 97. Ngài được tôn vinh là vị Tông Phụ (Apostolic Father) đầu tiên của Hội Thánh, và lá thư ngài gửi cho Hội Thánh Côrintô là một trong những văn kiện Kitô giáo cổ xưa và quan trọng nhất còn tồn tại đến ngày nay.
Tiểu sử
Clêmentê sinh tại Rôma, theo truyền thống là con một người Rôma tên Faustinô, xuất thân từ một gia đình danh giá. Ngài gia nhập Hội Thánh tại Rôma từ những năm đầu, có lẽ qua lời rao giảng của chính Thánh Phêrô hoặc Thánh Phaolô. Nhiều chứng nhân cổ xưa — Origênê, Eusêbiô, Thánh Giêrônimô — tin rằng ngài chính là Clêmentê được Thánh Phaolô nhắc đến như người cộng sự trong thư gửi tín hữu Philípphê (Pl 4,3). Còn Tertullianô thì khẳng định ngài đã được chính Thánh Phêrô truyền chức giám mục.
Như vậy, Clêmentê là cầu nối trực tiếp giữa thế hệ các tông đồ và các thế hệ kế tiếp — một trong những "Tông Phụ", những nhà lãnh đạo đã sống cùng thời hoặc ngay sau thời các tông đồ, và các tác phẩm của họ là nguồn sử liệu quý giá nhất về Hội Thánh thế kỷ thứ nhất.
Triều đại
Dấu ấn lớn nhất trong triều đại của Thánh Clêmentê là Thư gửi tín hữu Côrintô — thường gọi là Thư thứ nhất của Clêmentê — được viết khoảng năm 96. Khi Hội Thánh tại Côrintô rơi vào chia rẽ, một nhóm tín hữu nổi loạn chống lại các kỳ mục, Clêmentê đã viết thư can thiệp để tái lập trật tự. Đây là văn kiện đầu tiên cho thấy Hội Thánh Rôma can thiệp vào công việc nội bộ của một Hội Thánh địa phương khác — bằng chứng cổ xưa nhất về quyền tối thượng (primacy) của Rôma trong Hội Thánh hoàn vũ. Bức thư uyên thâm đến mức tại một số nơi trong Hội Thánh sơ khai, nó được xếp hạng gần như ngang với các sách Thánh Kinh.
Trong thư, Clêmentê trình bày rõ ràng giáo lý về việc kế vị tông đồ: các tông đồ đã đặt các giám mục và phó tế, và truyền lại cho họ sứ mạng tiếp nối — nền tảng thần học cho chức giám mục và chức Giáo hoàng. Ngài cũng được cho là đã tiếp tục việc ghi chép các luật lệ và phong tục của Hội Thánh, đặt nền móng cho truyền thống luật giáo hội.
Qua đời
Theo truyền thống được ghi trong Sách Tử đạo Rôma, dưới cuộc bách hại của hoàng đế Trajanô, Thánh Clêmentê bị đày đến Chersonêsô (vùng Crimê) làm việc khổ sai trong các mỏ đá. Tại đây ngài vẫn tiếp tục rao giảng và hoán cải nhiều người, kể cả những người ngoại giáo. Cuối cùng ngài bị kết án tử hình: người ta buộc một chiếc neo tàu vào cổ ngài và ném xuống biển — hình ảnh chiếc neo từ đó trở thành biểu tượng của ngài trong nghệ thuật Kitô giáo.
Hài cốt của ngài sau này được đưa về Rôma và an nghỉ trong Vương cung Thánh đường Thánh Clêmentê. Ngài là quan thầy của các thủy thủ, thợ đá và thợ cẩm thạch. Lễ kính Thánh Clêmentê I được cử hành hằng năm vào ngày 23 tháng 11.
Di sản
Thánh Clêmentê I là một trong những cột trụ của Hội Thánh sơ khai: vừa là vị Giáo hoàng, vừa là nhà thần học, vừa là chứng nhân tử đạo. Lá thư gửi Côrintô của ngài không chỉ là di sản văn chương mà còn là chứng từ hùng hồn đầu tiên về vai trò lãnh đạo của Giám mục Rôma đối với toàn thể Hội Thánh — một vai trò mà 263 vị Giáo hoàng kế tiếp ngài tiếp tục thực thi cho đến ngày nay.
Nguồn tham khảo: vatican.va (mục Supreme Pontiffs); Catholic Encyclopedia; Thư thứ nhất của Thánh Clêmentê gửi tín hữu Côrintô; Bách khoa toàn thư Britannica.