Đức Giáo Hoàng Thánh Antêrô (ANTERVS) – Vị Giáo Hoàng Thứ Mười Chín Với Triều Đại Chỉ 40 Ngày

<>
Trong danh sách 267 vị Giáo hoàng của Giáo hội Công giáo, Thánh Antêrô là vị Giáo hoàng thứ mười chín, kế vị Thánh Pontianô. Triều đại của ngài được Tòa Thánh ghi nhận từ ngày 21 tháng 11 năm 235 đến ngày 3 tháng 1 năm 236 — chỉ vỏn vẹn khoảng 40 ngày, một trong những triều đại ngắn nhất trong lịch sử 2.000 năm của ngai tòa Thánh Phêrô.

Tiểu sử

Theo Sách Liber Pontificalis, Antêrô là người Hy Lạp, con ông Rômulô, quê ở vùng Magna Græcia (miền nam nước Ý) — có truyền thống cho rằng ngài sinh tại Petilia Policastro, vùng Calabria. Một số nguồn suy đoán rằng Rômulô có thể không phải là cha ruột mà là chủ nhân cũ, và Antêrô từng là một nô lệ được giải phóng — điều này giải thích cái tên Hy Lạp của ngài.

Ngài được bầu làm Giám mục Rôma vào ngày 21 tháng 11 năm 235 — một cuộc bầu cử đặc biệt, diễn ra khi vị tiền nhiệm Pontianô vẫn còn sống nhưng đang bị đày trong hầm mỏ Sardinia và đã thoái vị để Giáo hội có người lãnh đạo. Đó là thời kỳ đen tối: hoàng đế Maximianô người Thracia đang bách hại Kitô hữu, nhắm đặc biệt vào hàng giáo sĩ.

Triều đại

Dù chỉ cai quản Hội Thánh trong khoảng 40 ngày, Thánh Antêrô đã để lại một dấu ấn được các sử gia trân trọng: theo Sách Liber Pontificalis, ngài ra lệnh thu thập các biên bản tử đạo (Acta Martyrum) từ tay các thư ký và lưu giữ cẩn thận trong Hội Thánh. Trong thời bách hại, khi các chứng nhân đức tin đang lần lượt ngã xuống, việc bảo tồn ký ức về họ là một hành động có tầm nhìn xa — chính nhờ những nỗ lực như thế mà hậu thế còn biết đến các vị tử đạo tiên khởi.

Một số nguồn cổ còn cho rằng ngài đã tấn phong một giám mục cho thành Funđi vùng Campania trong thời gian ngắn ngủi ấy. Các học giả hiện đại tỏ ra hoài nghi về mức độ chính xác của những ghi chép này, nhưng đều thống nhất một điều: giữa cơn bách hại của Maximianô, việc duy trì sự kế vị liên tục trên ngai tòa Thánh Phêrô — dù chỉ trong 40 ngày — tự nó đã là một chứng từ đức tin.

Qua đời

Thánh Antêrô qua đời ngày 3 tháng 1 năm 236 tại Rôma, chỉ hơn một tháng sau khi lên ngôi. Truyền thống tôn vinh ngài là vị tử đạo dưới thời Maximianô, và lễ kính ngài được cử hành như lễ một vị tử đạo vào ngày 3 tháng 1. Tuy nhiên, các học giả lưu ý rằng không có bằng chứng cụ thể về việc ngài bị giết vì đạo — ngài có thể đã qua đời vì những điều kiện khắc nghiệt của thời bách hại.

Ngài được an táng trong hầm mộ các Giáo hoàng tại nghĩa trang Calistô trên đường Appia — và là vị Giáo hoàng đầu tiên được chôn cất tại đây trước khi thi hài của Thánh Pontianô được đưa từ Sardinia về. Đến thế kỷ XIX, nhà khảo cổ De Rossi đã phát hiện ngôi mộ của ngài với tấm bia khắc dòng chữ Hy Lạp "Antêrô, Giám mục" — một phát hiện khảo cổ xác nhận sự tồn tại lịch sử của vị Giáo hoàng triều đại 40 ngày.

Di sản

Thánh Antêrô nhắc nhở Hội Thánh một chân lý: giá trị của một triều đại không đo bằng độ dài. Trong 40 ngày ngắn ngủi giữa cơn bách hại, ngài đã nghĩ đến việc bảo tồn ký ức các vị tử đạo cho muôn đời sau — và chính tấm bia mộ với dòng chữ "Antêrô, Giám mục" được khai quật 1.600 năm sau đã minh chứng rằng không có hy sinh nào của người mục tử là vô ích trước mặt Thiên Chúa và lịch sử.

Nguồn tham khảo: vatican.va (mục Supreme Pontiffs); Catholic Encyclopedia; Liber Pontificalis.