Tại Sao Trong Nhà Thờ Có Tượng Ảnh? Có Phải Thờ Ngẫu Tượng?
Người bạn Tin Lành hỏi: “Kinh Thánh cấm tạc tượng (Xh 20,4), sao nhà thờ Công giáo đầy tượng ảnh? Các bạn thờ ngẫu tượng à?” Câu hỏi này khiến không ít người Công giáo bối rối. Sự thật thế nào?
Giáo huấn của Giáo hội
Điều răn thứ nhất cấm thờ ngẫu tượng — tức là tôn thờ thụ tạo như Thiên Chúa. Nhưng Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo dạy rõ: việc tôn kính ảnh tượng thánh hoàn toàn khác với thờ ngẫu tượng. Công đồng Ni-cê-a II (năm 787) đã long trọng xác định: sự tôn kính dành cho ảnh tượng được chuyển đến nguyên mẫu — tức là Chúa Kitô, Đức Mẹ và các thánh được khắc họa — chứ không phải dành cho gỗ đá. Chính Thiên Chúa trong Cựu Ước đã truyền tạc tượng Kê-ru-bim trên Nắp Xá tội (Xh 25,18), chứng tỏ lệnh cấm nhắm vào việc thờ tượng như thần, chứ không cấm mọi hình tượng.
Giải thích chi tiết
Hãy phân biệt “thờ lạy” (latria — chỉ dành cho Thiên Chúa) và “tôn kính” (dulia — dành cho các thánh; Đức Mẹ được tôn kính đặc biệt gọi là hyperdulia). Khi bạn quỳ trước tượng Đức Mẹ, bạn không tin miếng gỗ hay thạch cao ấy là bà Maria; bạn đang hướng lòng về Đức Mẹ thật trên trời, và pho tượng chỉ là phương tiện giúp tâm trí tập trung — giống như bạn hôn tấm ảnh người mẹ đã khuất, không phải vì bạn yêu tờ giấy, mà vì bạn yêu người trong ảnh.
Ảnh tượng trong nhà thờ còn là “cuốn Kinh Thánh của người nghèo chữ”: suốt nhiều thế kỷ, khi đa số tín hữu không biết đọc, các bức họa, tượng chạm và cửa kính màu đã kể lại câu chuyện cứu độ cho họ. Ngày nay, tượng ảnh vẫn giúp đức tin thêm sống động: tượng Chúa chịu nạn nhắc ta về tình yêu hiến dâng; tượng các thánh là gương sáng khích lệ ta nên thánh.
Tuy nhiên, Giáo hội cũng cảnh giác với thái độ lệch lạc: tin rằng pho tượng này “thiêng” hơn pho tượng kia một cách mê tín, hay cầu xin với tượng như một bùa hộ mệnh, thì đã đi chệch khỏi đức tin chân chính. Tượng ảnh là cửa sổ hướng về trời, không phải thần linh để thờ.
Kết luận
Người Công giáo không thờ tượng ảnh mà tôn kính các Đấng được khắc họa, hoàn toàn phù hợp với Kinh Thánh và truyền thống Hội thánh từ thế kỷ thứ nhất. Khi đứng trước tượng ảnh, hãy để lòng mình vượt qua gỗ đá mà hướng về Chúa Kitô, Đức Mẹ và các thánh — đó chính là ý nghĩa đích thực của ảnh tượng thánh.
Nguồn tham khảo: Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo; Công đồng Ni-cê-a II; Kinh Thánh (Sách Xuất hành).